بدافزارها (Malware) یکی از رایج ترین روش های نفوذ به رایانه و سیستم های اطلاعاتی شما هستند. آنها نرم افزارهای مضری هستند که کامپیوتر شما را آلوده می کنند، مواردی همچون ویروس ها، کرم ها، اسب های تروجان، نرم افزارهای جاسوسی و ابزارهای تبلیغاتی. از جمله آسیب های عمده از طرف بدافزارها شامل: فرمت دیسک سخت رایانه که باعث می شود شما تمام اطلاعات خود را از دست بدهید، تغییر یا حذف فایل ها، سرقت اطلاعات حساس، ارسال ایمیل از طرف شما، کنترل سیستم عامل و تمامی نرم افزارهایی که روی آن کار می کنند و … هستند. در این مقاله به معرفی بدافزارها پرداخته و انواع مختلف آنها را تقسیم بندی می نماییم.

ویروس ها

ویروس، یک نوع از بدافزار است که در اغلب مواقع بدون اطلاع کاربر اجرا شده و تلاش می‌کند خودش را در یک کد اجرایی دیگر کپی کند. وقتی موفق به انجام این کار شد، کد جدید، آلوده نامیده می‌شود. کد آلوده وقتی اجرا شود، به نوبه خود کد دیگری را می‌تواند آلوده کند. این عمل تولید مثل یا کپی‌سازی از خود بر روی یک کد اجرایی موجود، ویژگی کلیدی در تعریف یک ویروس است. معمولاً کاربران رایانه به ویژه آنهایی که اطلاعات تخصصی کمتری درباره کامپیوتر دارند، ویروس‌ها را برنامه‌هایی هوشمند و خطرناک می‌دانند که خود به خود اجرا و تکثیر شده و اثرات تخریبی زیادی دارند که باعث از دست رفتن اطلاعات و گاه خراب شدن کامپیوتر می‌گردند در حالیکه طبق آمار تنها پنج درصد ویروس‌ها دارای اثرات تخریبی بوده و بقیه صرفاً تکثیر می‌شوند؛ بنابراین یک ویروس رایانه‌ای را می‌توان برنامه‌ای تعریف نمود که می‌تواند خودش را با استفاده از یک میزبان تکثیر نماید. بنابر این تعریف اگر برنامه‌ای وجود داشته باشد که دارای اثرات تخریبی باشد ولی امکان تکثیر نداشته باشد، نمی‌توان آنرا ویروس نامید؛ بنابراین ویروس‌های رایانه‌ای از جنس برنامه‌های معمولی هستند که توسط ویروس‌نویسان نوشته شده و سپس به طور ناگهانی توسط یک فایل اجرایی یا جا گرفتن در ناحیه سیستمی دیسک، فایل‌ها یا کامپیوترهای دیگر را آلوده می‌کنند. در این حال پس از اجرای فایل آلوده به ویروس یا دسترسی به یک دیسک آلوده توسط کاربر دوم، ویروس به صورت مخفی نسخه‌ای از خودش را تولید کرده و به برنامه‌های دیگر می‌چسباند و به این ترتیب داستان زندگی ویروس آغاز می‌شود و هر یک از برنامه‌ها یا دیسک‌های حاوی ویروس، پس از انتقال به کامپیوترهای دیگر باعث تکثیر نسخه‌هایی از ویروس و آلوده شدن دیگر فایل‌ها و دیسک‌ها می‌شوند؛ لذا پس از اندک زمانی در کامپیوترهای موجود در یکش کشور یا حتی در سراسر دنیا منتشر می‌شوند. از آنجا که ویروس‌ها به طور مخفیانه عمل می‌کنند، تا زمانی که کشف نشده و امکان پاکسازی آنها فراهم نگردیده باشد، برنامه‌های بسیاری را آلوده می‌کنند و از این رو یافتن سازنده یا منشأ اصلی ویروس مشکل است.

میزبان ویروس

 در ذیل فهرست پسوندهای رایج فایل‌های اجرایی ارائه شده‌است و اکثر نرم‌افزارهای ضد ویروس در حالت عادی (بدون تنظیمات خاص) این فایل‌ها را ویروس‌یابی می‌کنند (البته در برخی برنامه‌های ضد ویروس ممکن است برخی پسوندها حذف یا اضافه شوند):

.com , .exe , .dll , .ovl , .bin , .sys , .dot , .doc , .vbe , .vbs , .hta , .htm , .scr , .ocx , .hlp , .eml

بنابراین یکی از اصلی‌ترین میزبان‌های ویروس، فایل‌های اجرایی هستند. از طرف دیگر برخی ویروس‌ها نیز از سکتور راه‌انداز Boot Sector و جدول بخش‌بندی دیسک  Master Boot Record   یا  Partition Table به عنوان میزبان استفاده می‌کنند. سکتور راه‌انداز واحد راه‌اندازی سیستم‌عامل است که در سکتور شماره صفر دیسکت فلاپی یا درایوهای منطقی یک دیسک سخت قرار دارد و جدول بخش‌بندی شامل اطلاعات تقسیم‌بندی دیسک سخت می‌باشد که آن نیز در سکتور شماره صفر دیسک سخت قرار دارد.

تقسیم‌بندی ویروس‌ها بر اساس مقصد آلوده‌سازی:

۱ – ویروس‌های فایلی  File Viruses ویروس‌های فایلی، معمولاً فایل‌های اجرایی را آلوده می‌کنند. فایل‌های آلوده به این نوع از ویروس‌ها اغلب (اما نه همیشه) دارای پسوند .com یا .exe   هستند.

۲ – ویروس‌های ماکرو  Macro Viruses ویروس‌های ماکرو، مستندات برنامه‌هایی را که از امکان ماکرونویسی پشتیبانی می‌نمایند (مانند MS Word , MS Excel و…) آلوده می‌کنند. فایل‌های اینگونه برنامه‌ها اجرایی نیستند ولی درون آنها قسمت‌هایی اجرایی به نام «ماکرو» وجود دارد که می‌تواند میزبان مناسبی برای ویروس‌های ماکرو باشد.

۳ – ویروس‌های بوت و پارتیشن سکتوری  Boot Sector and Partition Table Viruses اینگونه ویروس‌ها سکتور راه‌انداز  Boot Sector دیسک سخت و دیسکت فلاپی یا جدول بخش‌بندی دیسک‌های سخت را آلوده می‌کنند. با راه‌اندازی سیستم از روی دیسکی که به اینگونه ویروس‌ها آلوده شده‌است، ویروس در حافظه مقیم شده و متعاقباً دیسک‌هایی را که مورد دسترسی قرار گیرند، آلوده می‌کند.

۴ – ویروس‌های اسکریپتی  Script Virusesاین ویروس‌ها که اسکریپت‌های نوشته شده به زبان‌های ویژوال بیسیک یا جاوا می‌باشند، تنها در کامپیوترهایی اجرا می‌شوند که بر روی آنها Internet Explorer یا هر مرورگر وب دیگری با توانایی اجرای اسکریپت‌ها، نصب شده باشد و فایل‌های با پسوند .html , .htm , .vbs , .js , .htt یا .asp  را آلوده می‌کنند.

ویروس‌ها جدا از تقسیم‌بندی فوق، ممکن است در یک یا چند دسته از دسته‌های زیر نیز قرار بگیرند:

  • ویروس‌های مقیم در حافظه  Memory Resident Viruses 

اینگونه ویروس‌ها با مقیم شدن در حافظه، هنگام دسترسی به فایل‌های دیگر، آنها را آلوده می‌کنند.

  • ویروس‌های مخفی‌کار  Stealth Viruses

اینگونه ویروس‌ها به روش‌های مختلف ردپای خویش را مخفی می‌کنند. به این معنی که فایل‌های آلوده به اینگونه ویروس‌ها به گونه‌ای نشان داده می‌شود که یک فایل غیرآلوده جلوه کند. به عنوان مثال عموم ویروس‌ها پس از آلوده کردن یک فایل، اندازه آن را افزایش می‌دهند یا گاهی تاریخ و زمان ضبط فایل را عوض می‌کنند. اما ویروس‌های مخفی‌کار می‌توانند با روش‌های خاص و بدون تغییر وضعیت ظاهری، عملیات خویش را انجام دهند.

  • ویروس‌های کدگذاری شده  Encrypting Viruses 

این ویروس‌ها پس از هر بار آلوده‌سازی، با استفاده از شیوه‌های خود رمزی شکل ظاهری خود را تغییر می‌دهند.

  • ویروس‌های چندشکلی  Polymorphic Viruses

اینگونه ویروس‌ها با استفاده از الگوریتم‌های خاص، علاوه بر تغییر شکل ظاهری خود، ساختار خود را نیز تغییر می‌دهند به طوریکه ممکن است جای دستورالعمل‌ها و حتی خود دستورالعمل‌ها نیز تغییر کنند.

  • ویروس‌های فعال‌شونده بر اساس رویداد خاص Triggered Event Viruses

ویروس‌هایی هستند که بخشی از عملیات تخریب خود را در ساعت یا در تاریخ خاص انجام می‌دهند. البته باید توجه داشت که تکثیر و آلوده‌سازی فایل‌ها در تمام اوقات فعال بودن ویروس انجام می‌شود.

اسب تروجان

اسب تروجان یا تروجان یک برنامه نفوذی است که از نوع بدافزار است که به سیستم عامل، دسترسی سطح بالا پیدا کرده است در حالیکه به نظر می‌آید یک کار مناسب را در حال انجام است. یک داده ناخواسته روی سیستم نصب می‌کند که اغلب دارای یک در پشتیبرای دسترسی غیرمجاز به کامپیوتر مقصد است. این در پشتی‌ها گرایش به دیده نشدن توسط کاربران دارند اما ممکن است باعث کند شدن کامپیوتر شوند. تروجان‌ها تلاش برای تزریق به فایلها مانند ویروسهای کامپیوتری را ندارند تروجانها ممکن است اطلاعات به سرقت ببرند یا به کامپیوتر میزبان صدمه بزنند. تروجانها ممکن است به وسیله دانلود نا خواسته یا نصب بازیهای آنلاین یا برنامه‌های تحت شبکه به کامپیوتر هدف دسترسی داشته باشند. این موضوع از داستان اسب تراجان گرفته شده است و نوعی از مهندسی اجتماعیاست.

اسب تروجان یا تروجان تروجان ممکن است با دسترسی از راه دور نفوذگر، یک سیستم کامپیوتری را هدف قرار دهد. عملیات‌هایی که می‌تواند توسط یک هکر بر روی یک سیستم کامپیوتری مورد هدف اجرا شود شامل:

  • استفاده از دستگاه به عنوان بخشی ازبات نت (به عنوان مثال برای اجرای خودکار اسپم یا حمله محروم سازی از سرویس)
  • از کار افتادن کامپیوتر
  • صفحه آبی مرگ
  • سرقتپول الکترونیکی
  • سرقت اطلاعات (به عنوان مثال بازیابیکلمه عبور یا اطلاعات کارت اعتباری)
  • نصب و راه‌اندازی نرم‌افزار، از جمله بدافزارهای شخص ثالث وباج افزار
  • دانلود یا آپلود فایل‌ها بر روی کامپیوتر کاربر
  • اصلاح یا حذف فایل
  • کی لاگر
  • تماشایصفحه نمایش کاربر
  • مشاهدهوب کم کاربر
  • کنترل سیستم کامپیوتری از راه دور
  • رمزنگاری فایل
  • انحراف اطلاعات
  • تغییرات رجیستری
  • CPU و  GPU بیش از حد
  • لینک کردن کامپیوتر به بات نت
  • با استفاده از کامپیوتر آلوده به عنوان پروکسی برای فعالیت‌های غیرقانونی و حمله به کامپیوترهای دیگر.
  • نصب خود به خود برنامه‌ها

تروجان‌ها از کانال‌های  Covert برای ارتباط استفاده می‌کنند. بعضی از تروجان‌های کلاینت از کانال‌های  Covert برای ارسال دستورالعمل به عنصر سرور در سیستم به خطر افتاده می‌کنند؛ که این سبب می‌شود که ارتباطات تروجان به سختی رمزگشایی و درک شود.

روش‌های نفوذ

  • دانلود کردن نرم‌افزار: شما نرم‌افزاری را دانلود می‌کنید و تروجان در پس این نرم‌افزار پنهان شده و وارد سیستم شما می‌شود.
  • سایت‌های مخرب: وقتی شما وارد سایتی می‌شوید سایت یک برنامه را روی سیستم شما اجرا می‌کند و تروجان را وارد سیستم شما می‌کند.
  • ایمیل:احتمال دارد همراه با ایمیل فایلی باشد که اگر شما آن را باز کنید تروجان وارد سیستم شما می‌شود.
  • استفاده از نقص نرم‌افزارها: تروجان از طریق نقص‌هایی که در نرم‌افزارهایی مثل مرورگر وجود دارد وارد سیستم شما می‌شود.
  • از طریق دیسکت‌ها

نشانه‌های نفوذ تروجان

هر عملی که بدون مداخله کاربر انجام شود، نشانه‌ای از حمله تروجان است.

برخی از علائم تروجان عبارتند از:

  • فایل‌هایی بصورت خودکار از پرینتر، پرینت گرفته می‌شوند.
  • کلیدهای راست و چپ ماوس، بصورت معکوس کار می‌کنند.
  • نشانگر ماوس، ناپدید یا جابجا می‌شود.
  • شرکت ISP به کاربر اعتراض می‌کند که کامپیوترش عملیات IP Scanning انجام می‌دهد.
  • پسوردهای اکانت‌ها تغییر می‌کند یا اشخاص دیگری می‌توانند به اکانت‌ها دسترسی داشته باشند.
  • مودم بصورت خود به خود به اینترنت متصل می‌شود.
  • سرعت انتقال داده و پهناباند اینترنت شخص افت پیدا می‌کند.

روش شناسایی تروجان‌ها

  • پورت را با استفاده از ابزارهایی همچون Netstat، Fport و TCPViwe  اسکن می‌کنیم تا پورت‌های باز مشکوک پیدا کنید.
  • پردازش‌های در حال اجرا با استفاده از Process Viewer، What’s on my computer، Insider  اسکن کنید تا پردازش‌های مشکوک را ببینید.
  • با استفاده از ابزارهایی همچون What’s on my computer و MS Config  رجیستری را اسکن کنید تا ورودی‌های مشکوک را پیدا کنید.
  • فعالیت‌های مشکوک شبکه را با استفاده از Ethereal  اسکن کنید.
  • از تروجان اسکنرها برای یافتن تروجان‌ها استفاده کنید

 

منبع : آشنا ایمن

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *